Een octopus is een beest met een grote kop, en lange tentakels. In zijn grote kop zitten veel hersens en in combinatie met zijn gevoelige tentakels is hij in staat de moeilijkste problemen op te lossen. Octopus Paul was zelfs beroemd om zijn voorspellende gaven tijdens het WK voetbal.

De Riooloctopus® is het neefje van Octopus Paul maar de Riooloctopus®voelt zich vooral thuis in het riool en heeft met voetbal weinig van doen. De Riooloctopus® bestaat uit een centrale meetunit die in zijn geheel in het riool wordt gehangen en na afloop weer uit het riool wordt gehaald. Aan deze meetunit zitten lange meetkabels die door het riool worden gelegd. Met de Riooloctopus® is het mogelijk om gedetailleerd (elke meter, elke
minuut) en nauwkeurig het temperatuursverloop in het rioolsysteem te monitoren.

Instromend water heeft veelal een andere temperatuur en hierdoor kan worden bepaald waar en wanneer regenwater, vuilwater, drainagewater of oppervlaktewater in het riool stroomt.
De Riooloctopus® kent veel toepassingen;opsporen van rioolvreemd water, slootjes, drainage etc. De belangrijkste toepassing van de Riooloctopus® is het opsporen van
foutieve aansluitingen in gescheiden rioolsystemen. Zowel vuilwater aansluitingen die op het regenwaterriool zijn aangesloten en regenwateraansluitingen die op het vuilwater zijn aangesloten kunnen eenvoudig en efficiënt worden opgespoord.

Het Riooloctopus® concept bestaat op hoofdlijnen uit 3 innovaties:
1. De Riooloctopus®
2. Octopussy
3. Intelligente software op laptop

1. De Riooloctopus®
De Riooloctopus® is de meetunit voor grotere onderzoeksgebieden. De meettechniek waar de Riooloctopus® waarmee temperatuur wordt gemeten is DTS (Distributed Temperature Sensing) en is gebaseerd op glasvezeltechniek. Deze techniek is niet nieuw voor het vakgebied riolering, maar het realiseren van een meetunit die volledig in het riool wordt opgehangen is dat wel. De Riooloctopus® is vooral effectief voor
onderzoeksgebieden groter dan ca 750 meter.

2. Octopussy
Octopussy is de kleine variant van de Riooloctopus®, en kan net zoals de Riooloctopus® eenvoudig in een riool worden opgehangen, eigenlijk nog eenvoudiger omdat de unit ca 80% kleiner en lichter is. Octopussy maakt gebruik van meetkabels met elke meter een temperatuursensor. De toepassing van dit soort kabels is nieuw voor het vakgebied riolering. Octopussy is ideaal voor onderzoeksgebieden vanaf ca 50 meter en kan hierdoor goed worden gecombineerd met opleveringsinspecties en reguliere
rioolreiniging.

3. Intelligente software
De meetdata van de Riooloctopus® en Octopussy kunnen online worden geraadpleegd en geanalyseerd. Daarnaast kunnen eenvoudig koppelingen worden gemaakt met de rioolkaart maar ook andere meetdata zoals bijvoorbeeld neerslag(radar)metingen en niveaumetingen. Verder is recent automatische detectie ontwikkeld;dit versnelt de analyse en de analyse is hierdoor minder persoonsafhankelijk geworden.

De drie innovaties zorgen ervoor dat het opsporen van foutieve aansluitingen vanuit het riool efficiënt kan worden georganiseerd. De belangrijkste voordelen van het Riooloctopus® zijn dat:
1. Organisatie volledig vanuit het riool plaatsvindt
2. Ook kleine onderzoeksgebieden kunnen worden onderzocht
3. Locaties (van lozingen en/of foutaansluitingen) nauwkeurig worden bepaald
4. Opsporen en verhelpen eenvoudig wordt vanwege de beschikbare tools

Gemeente ’s-Hertogenbosch, Eindhoven, Breda en Den Haag hebben een belangrijke rol gespeeld in de totstandkoming van de innovaties. Vooral door het geven van feedback, actief mee te denken en door ruimte te geven in lopende projecten voor het
beproeven van de gepresenteerde innovaties.

De Riooloctopus®is een gezamenlijke innovatie van Kwakernaak B.V., Sensornet Co Uk Ltd, en Royal Haskoning. Over de Riooloctopus® zijn twee publicaties verschenen in het vakblad riolering: “Foutieve aansluitingen opsporen met DTS: Klus voor Riooloctopus” & “Riooloctopus aan tentakel opgetakeld”.

In dit filmpje leggen we uit hoe de Riooloctopus® werkt:

Achtergrond

In theorie is in Nederland vrijwel 100% van de huishoudens aangesloten op de riolering. Riolering die afvoert naar een zuiveringsinstallatie, voordat op oppervlaktewater wordt geloosd. Een wapenfeit waar riolerend Nederland best trots op is en regelmatig mee schermt. Het riool in Nederland is “af”, dit in tegenstelling tot de ons omringende landen. Naast het streven naar een hoge aansluitingsgraad is er de laatste jaren veel bestuurlijke en politieke aandacht voor het scheiden van regen- en vuilwater (huishoudelijk afvalwater). Als gevolg hiervan is in Nederland ruim 18 procent van de riolering gescheiden aangelegd, met aparte buizen voor regenwater en vuilwater. In theorie mooie feiten en cijfers, maar in de praktijk is de situatie nogal eens anders...

Bekend is dat bij gescheiden riolering tijdens de aanleg en gebruiksfase in de loop der tijd nogal wat foutieve aansluitingen ontstaan. Bij gebouwen kunnen sanitaire toestellen zoals wc’s, douches, wasbakken en wasmachines per abuis zijn aangesloten op de regenwaterafvoer. Buitenshuis worden regelmatig de aansluitleidingen van woningen verwisseld, maar het gebeurt ook dat de hoofdbuizen van het regenwater- en vuilwaterriool in de straat per abuis zijn verbonden. Dit geldt zowel voor nieuwbouw als bestaande bouw en dit leidt tot vervuiling van zowel regenwaterriolen als het oppervlaktewater.

Uit recent onderzoek (Heleen de Man e.a.) blijkt dat er volksgezondheidrisico’s kleven aan water-op-straatsituaties bij gemengde riolering, wanneer er na zware neerslag vervuild water uit overgelopen riolen op straat belandt. De verwachting is dat dit ook geldt voor water-op-straatsituaties bij regenwaterriolering, al is dat moeilijk te kwantificeren. De vervuiling van regenwaterriolen lijkt onschuldig, maar naast uitwerpselen van vogels en honden spelen ook foutieve aansluitingen hier een significante rol bij volksgezondheidsrisico’s.

In het oppervlaktewater is het effect van foutieve aansluitingen soms duidelijk waarneembaar, doordat er dode vissen en/of wc-papier in drijven of omdat het water stinkt. Maar ook overmatige aanwezigheid van kroos c.q. algengroei kan veroorzaakt zijn door foutieve aansluitingen. Als de vervuiling niet waarneembaar is, heeft dit wel degelijk grote nadelige gevolgen voor de waterkwaliteit. Al bij 0.6% foutieve aansluitingen is de milieubelasting van een gescheiden systeem op het oppervlaktewater groter dan de milieubelasting vanuit riooloverstorten vanuit het gemengde rioolsysteem.

Hoeveel foutieve aansluitingen er in een gescheiden riool voorkomen is niet goed bekend. Schattingen lopen uiteen van gemiddeld 2% tot circa 10%, maar lokaal zijn ook veel extremere situaties bekend. Doordat circa 18% van de huishoudens gescheiden is aangesloten loost dus ca 0.4% tot 2% van de huishoudens ongezuiverd op oppervlaktewater. Gesteld kan worden dat ondanks grote investeringen in het gescheiden houden van vuilwater en regenwater, het aansluitpercentage in Nederland geen 100% maar realistisch beschouwd circa 98-99% is. Het niet onder ogen zien van de geschetste problematiek doet afbreuk aan politieke afspraken. Verder botst het met de recentelijk aangescherpte eisen en handhaving ten aanzien van lozing van rioolwater voor woonboten (aansluitplicht) c.q. de pleziervaart (verplichte vuilwatertank voor afvalwater tot 10 zeemijlen uit de kust), maar óók met de nieuwe Waterwet.
Voor een doelmatige werking van gescheiden riolering zou het opsporen en verhelpen van foutieve aansluitingen daarom een vast onderdeel moeten zijn van het gemeentelijke rioleringbeheer. Om het snel en succesvol opsporen van foutieve aansluitingen te vereenvoudigen is de Riooloctopus® ontwikkeld.

 Meer weten? Bel!